Có nhiều yếu tố nguy cơ trĩ khiến bệnh xuất hiện hoặc tiến triển, ngoài việc ăn ít chất xơ hay uống không đủ nước. Hãy tìm hiểu ngay sau đây.

Nhiều người có lối sống rất lành mạnh, chăm ăn rau xanh, uống đủ 2 lít nước mỗi ngày nhưng vẫn hoang mang khi phát hiện mình bị trĩ. Thực chất, bệnh trĩ là một bệnh lý phức tạp đa yếu tố. Ngoài việc ăn nhiều chất xơ và uống đủ nước, một số yếu tố nguy cơ khác nếu không được chú ý cũng góp phần khiến bệnh trĩ phát triển.

Tìm hiểu bản chất sự hình thành bệnh trĩ

Bệnh trĩ không chỉ đơn giản là tình trạng suy tĩnh mạch thông thường. “Thuyết trượt ống hậu môn” cho biết trĩ hình thành khi các mô liên kết nâng đỡ đệm hậu môn bị suy thoái, lỏng lẻo hoặc đứt gãy làm cho các đệm bị trượt sa xuống dưới, gây giãn mạch máu. Các tổn thương mô học diễn ra tại đệm hậu môn rất phức tạp:

• Suy thoái và đứt gãy mô liên kết: Các sợi collagen, sợi đàn hồi và cơ treo nâng đỡ bị đứt đoạn, suy thoái. Cộng thêm sự gia tăng bất thường của enzyme phân hủy mô như MMP-9 làm phá hủy cấu trúc của mô liên kết này.
• Bất thường về mạch máu và tăng sinh mạch: Mật độ vi mạch tăng lên và tân tạo mạch máu liên quan đến các yếu tố tăng trưởng. Đồng thời, lưu lượng máu đổ về đệm hậu môn cũng tăng lên đáng kể.
• Rối loạn điều hòa trương lực mạch máu: Sự gia tăng tổng hợp NO gây giãn mạch bất thường, dẫn đến sung huyết và khả năng thoát máu ở tĩnh mạch.

Như vậy, bản chất bệnh trĩ có sự kết hợp giữa suy thoái cấu trúc mô nâng đỡ và rối loạn mạch máu, không đơn thuần chỉ là tổn thương niêm mạc do ảnh hưởng từ táo bón, phân cứng. Điều đó cũng cho thấy sẽ có nhiều yếu tố nguy cơ trĩ hơn là chế độ ăn uống.

Việc ăn nhiều rau, chất xơ, uống đủ nước vốn dĩ là để ngăn ngừa táo bón. Bởi vì trước đây, mọi người cho rằng táo bón là tác nhân duy nhất gây bệnh trĩ. Tuy nhiên, các bằng chứng y học sau này cho thấy không phải người bệnh trĩ nào cũng bị táo bón. Sự kích thích niêm mạc vùng hậu môn do tiêu chảy thường xuyên hoặc đại tiện nhiều lần trong ngày cũng là yếu tố nguy cơ gây trĩ.

5 Yếu tố nguy cơ trĩ “âm thầm” bên cạnh mà bạn ít ngờ tới

Bổ sung chất xơ từ rau củ, trái cây và uống đủ nước giúp khối phân trở nên mềm, xốp hơn, giảm ma sát và kích ứng lên niêm mạc trực tràng,  hậu môn. Thế nhưng, chất xơ và nước không giúp khôi phục các sợi collagen đã đứt gãy, không làm giảm độ sa của đệm hậu môn, không triệt tiêu các tác nhân cơ học khác như áp lực gia tăng do ngồi lâu, rối loạn vận động sàn chậu.

Vậy nên, dù bạn kiểm soát chế độ ăn uống mà không biết các yếu tố nguy cơ trĩ khác thì mô đệm hậu môn vẫn âm thầm bị tác động, suy thoái khiến bệnh trĩ xuất hiện. Hãy tìm hiểu 5 yếu tố nguy cơ cũng góp phần hình thành trĩ sau đây:

1. Thói quen ngồi lâu một chỗ và lười vận động

Các công việc văn phòng, tài xế thường bắt chúng ta ngồi liên tục từ 5 – 8 tiếng mỗi ngày, gây ra những ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tiêu hóa, tĩnh mạch trĩ như:

• Hiện tượng sung huyết: Duy trì tư thế ngồi liên tục trong nhiều giờ làm cản trở tuần hoàn máu từ tĩnh mạch dưới trở về tim, dẫn đến ứ trệ máu và tăng áp lực liên tục lên hệ thống tĩnh mạch trĩ.
• Giảm nhu động ruột: Ngồi nhiều, lười vận động làm chậm quá trình vận chuyển phân trong đường ruột, gia tăng nguy cơ bị táo bón gây ra bệnh trĩ. Các nghiên cứu đã chứng minh việc duy trì thói quen vận động vừa phải đều đặn sẽ giúp kích thích cơ bụng, tăng cường lưu thông máu, củng cố cơ sàn chậu, giảm nguy cơ phát triển cũng như tái phát trĩ.

2. Thói quen đại tiện không tốt

Nhiều người hay ngồi lâu trên bồn cầu để lướt điện thoại, đọc sách mà không hề biết đây là một yếu tố nguy cơ âm thầm gây hình thành trĩ. Ngồi lâu trên bồn cầu có thể kích thích phản xạ rặn kéo dài, tăng áp lực trong ổ bụng, làm suy yếu cơ treo nâng đỡ đệm hậu môn, đồng thời cản trở dòng thoát của tĩnh mạch.

Một số người bị hội chứng tắc nghẽn đại tiện khiến họ phải rặn liên tục, đi vệ sinh nhiều lần hoặc có cảm giác đi chưa hết phân cũng làm tăng nguy cơ bị trĩ.

3. Hút thuốc lá cũng là yếu tố nguy cơ gây bệnh trĩ

Hút thuốc lá không chỉ là yếu tố nguy cơ của các bệnh lý hô hấp hay tim mạch mà còn liên quan đến bệnh trĩ. Nghiên cứu lâm sàng ghi nhận cả người từng hút thuốc lá và đang hút đều có tỷ lệ mắc bệnh trĩ cao hơn những người chưa từng hút thuốc.

Các chất độc hại trong khói thuốc lá kích hoạt phản ứng viêm mạn tính và trực tiếp gây tổn hại, phá hủy quá trình chuyển hóa collagen. Collagen là thành phần cấu trúc giúp đệm hậu môn săn chắc. Nếu thiếu hụt collagen, mô sẽ bị suy thoái, trở nên lỏng lẻo và dễ bị sa xuống dưới.

4. Bệnh tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ trĩ ít ai biết

Một nghiên cứu quy mô lớn trên 194.620 người trưởng thành tại Hàn Quốc đã chỉ ra tăng huyết áp là một yếu tố nguy cơ độc lập liên quan chặt chẽ đến sự xuất hiện của bệnh trĩ. Những người bị tăng huyết áp có tỷ lệ mắc bệnh trĩ cao hơn so với nhóm người có huyết áp bình thường.

Tăng huyết áp kéo dài sẽ gây tổn thương hệ thống vi mạch thông qua phản ứng viêm hệ thống và hiện tượng stress oxy hóa. Điều này làm suy yếu tính bền vững của các cấu trúc mô liên kết xung quanh đệm hậu môn, tạo điều kiện hình thành búi trĩ và sa búi trĩ.

5. Sự suy giảm collagen do lão hóa tự nhiên

Tuổi tác là một trong những yếu tố nguy cơ không thể thay đổi đối với bệnh trĩ. Tuổi càng cao thì lượng collagen và các sợi đàn hồi ở vùng hậu môn sẽ suy giảm tự nhiên do lão hóa. Tỷ lệ mô liên kết với mô cơ bị mất cân bằng khiến cơ vòng không còn khả năng co bóp và nâng đỡ cho cấu trúc đệm hậu môn.

Sự gia tăng enzyme phân hủy protein ở người cao tuổi còn đẩy nhanh quá trình đứt gãy các sợi đàn hồi và làm suy thoái cơ treo. Kết quả là đệm hậu môn trượt dần xuống dưới theo thời gian và hình thành nên sa búi trĩ.

Như vậy, khi muốn điều trị bệnh trĩ và phòng ngừa tái phát lâu dài hiệu quả, bạn cần hạn chế các yếu tố nguy cơ trĩ âm thầm này bên cạnh việc bổ sung chất xơ, uống đủ nước.

Nguồn tham khảo

1. Lifestyle and Risk Factors in Hemorrhoidal Disease https://www.frontiersin.org/journals/surgery/articles/10.3389/fsurg.2021.729166/full Ngày truy cập 17/9/2026
2. Correlation Between Poor Defecation Habits and Postoperative Hemorrhoid Recurrence https://www.frontiersin.org/journals/surgery/articles/10.3389/fsurg.2022.930215/full Ngày truy cập 17/9/2026
3. Risk factors for hemorrhoidal disease among healthy young and middle-aged Korean adults https://www.nature.com/articles/s41598-021-03838-z Ngày truy cập 17/9/2026
4. Hemorrhoids: From basic pathophysiology to clinical management https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3342598/ Ngày truy cập 17/9/2026