Nhiều mẹ bầu rất lo lắng về nguy cơ bị trĩ khi mang thai tháng cuối, sợ rằng sẽ phải mổ trĩ hoặc có những ảnh hưởng trong khi sinh nở.

Phụ nữ mang thai rất dễ phát triển bệnh trĩ do ảnh hưởng từ sự thay đổi hormone và tăng áp lực trong bụng lên vùng hậu môn, nhất là vào 3 tháng cuối thai kỳ. Có khoảng 30 – 40% phụ nữ bị trĩ khi mang thai. Mặc dù căn bệnh này gây ra nhiều đau đớn, khó chịu nhưng đa phần không gây nguy hiểm đến thai nhi và cũng có khả năng tự khỏi sau khi sinh xong. Vậy nếu bị trĩ khi mang thai tháng cuối thì mẹ bầu cần lưu ý những gì?

Tại sao mẹ bầu thường bị trĩ khi mang thai tháng cuối?

Quá trình mang thai thường đi kèm với nhiều thay đổi sinh lý, thể chất làm tăng nguy cơ phát triển bệnh trĩ, nhất là trong những tháng cuối do:

• Áp lực từ tử cung: Khi thai nhi lớn dần vào những tháng cuối, tử cung mở rộng tạo áp lực nặng nề lên vùng trực tràng, tĩnh mạch chủ dưới và tĩnh mạch cửa. Sự chèn ép từ bào thai trong tử cung dẫn đến ứ trệ tĩnh mạch, làm quá trình lưu thông máu kém đi và khiến các tĩnh mạch hậu môn bị giãn, sưng phồng.
• Tăng thể tích tuần hoàn: Tổng thể tích máu trong cơ thể mẹ thường tăng từ 25 – 40% để nuôi dưỡng thai nhi. Lượng máu lớn này tạo áp lực lớn lên thành mạch, khiến các tĩnh mạch dễ sưng lên. Khi mang thai vào các tháng cuối thì nguy cơ bị trĩ sẽ cao hơn.
• Thay đổi nội tiết tố: Nồng độ progesterone tăng cao làm giãn cơ trơn nhưng đồng thời cũng gây giãn thành tĩnh mạch. Điều này khiến các tĩnh mạch dưới dễ bị sưng và hình thành búi trĩ khi mang thai.
• Táo bón kéo dài: Hormone progesterone cao làm chậm quá trình tiêu hóa, cộng thêm tử cung chèn ép vào ruột khiến cho các mẹ bầu dễ bị táo bón hơn. Tình trạng táo bón kéo theo việc đại tiện khó khăn, cần phải rặn mạnh hơn do phân khô cứng lại tăng áp lực lên các tĩnh mạch trực tràng khiến búi trĩ hình thành, đôi khi sa ra ngoài.
• Tăng cân và ít vận động: Trọng lượng cơ thể tăng nhanh trong các tháng cuối làm tăng thêm áp lực lên vùng hậu môn. Cùng với đó, mẹ bầu thường ngồi lâu một chỗ, ít vận động vì cơ thể nặng nề cũng khiến máu bị dồn nén, gia tăng áp lực lên tĩnh mạch ở trực tràng – hậu môn nên dễ bị trĩ khi mang thai trong các tháng cuối.

Nguy cơ phát triển bệnh trĩ cũng tăng lên nếu bạn từng mang thai và sinh nở trước đó.

Dấu hiệu, triệu chứng bệnh trĩ khi mang thai

Các mẹ bầu thường phát hiện mình bị trĩ khi có các dấu hiệu, triệu chứng phổ biến như:

• Chảy máu trực tràng: nhìn thấy máu trên phân/trong bồn cầu khi đại tiện hoặc dính trên giấy vệ sinh khi lau chùi hậu môn. Đây thường là một trong những dấu hiệu đầu tiên khi bị trĩ.
• Cảm thấy đau và khó chịu: xảy ra khi đại tiện hoặc khi ngồi. Cảm giác này xuất hiện khi búi trĩ đã sưng to, có thể lòi trĩ ra ngoài.
• Ngứa và nóng rát: xảy ra ở trong và xung quanh hậu môn.
• Sưng tấy hoặc sờ thấy khối u ở hậu môn: có thể sờ thấy các nốt sưng lên hoặc búi trĩ ở hậu môn.
• Tiết dịch nhầy: tăng tiết chất nhầy ở vùng hậu môn, gây ấm ướt, khó chịu.

Bệnh trĩ khi mang thai có thể là trĩ nội hoặc trĩ ngoại, tùy theo vị trí búi trĩ phát triển nằm bên trên hay dưới đường lược ở trực tràng. Dù hiếm gặp nhưng phụ nữ mang thai khi bị trĩ có thể rơi vào tình trạng cấp tính nghiêm trọng khi:

• Hình thành huyết khối tĩnh mạch trĩ gây đau đớn và sưng thành một khối u cứng.
• Trĩ nội bị tắc nghẽn do tắc mạch máu trong trực tràng dẫn đến đau đớn dữ dội.

Làm gì để giảm nhẹ và phòng ngừa trĩ tiến triển khi mang thai tháng cuối?

Mẹ bầu có thể áp dụng các biện pháp giảm nhẹ tại nhà để xoa dịu các triệu chứng bệnh trĩ, cũng như ngăn ngừa búi trĩ phát triển thêm khi mang thai vào các tháng cuối:

• Ngâm hậu môn trong nước ấm: Hãy chuẩn bị một chậu nước ấm (không pha thêm xà phòng hay bất kỳ hương liệu nào) và ngâm vùng hậu môn vào khoảng 10 phút, thực hiện nhiều lần trong ngày. Việc này giúp cải thiện lưu thông máu và thư giãn các cơ vùng hậu môn.
• Chườm lạnh: Sử dụng túi đá để chườm lên vùng hậu môn khi bị trĩ ngoại giúp giảm sưng tấy và đau rát.
• Sử dụng các gel bôi thành phần tự nhiên: Bạn có thể mua gel bôi trĩ có thành phần an toàn cho phụ nữ mang thai để giảm ngứa ngáy, khó chịu do trĩ. Ví dụ như gel bôi Rectovenal Acute với chiết xuất từ cây sồi phối hợp với 2 flavonoid diosmin và hesperidin có khả năng giảm ngứa, đau rát, giảm chảy máu, chảy dịch nhanh chóng và an toàn cho cả phụ nữ mang thai/cho con bú.

Song song đó, mẹ bầu cũng cần điều chỉnh lối sống, thói quen sinh hoạt để hỗ trợ quá trình tiêu hóa dễ dàng hơn, ngăn ngừa bệnh trĩ tiến triển nặng hơn. Đặc biệt khi mang thai các tháng cuối, bạn cần cố gắng chú ý đến lối sống để hạn chế nguy cơ bị trĩ:

• Tăng cường chất xơ, đảm bảo bổ sung khoảng 25 – 30 g chất xơ mỗi ngày từ trái cây, rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt.
• Uống nhiều nước, khoảng 2 – 3 lít nước mỗi ngày để ngăn ngừa táo bón.
• Vận động nhẹ nhàng hàng ngày để thúc đẩy tiêu hóa. Bài tập Kegel rất phù hợp cho phụ nữ mang thai, giúp tăng cường lưu thông máu vùng chậu và hậu môn. Hạn chế đứng hoặc ngồi quá lâu để giảm áp lực liên tục lên tĩnh mạch hậu môn.
• Tạo thói quen đại tiện tốt, không nhịn đi tiêu, tránh rặn quá mạnh và nên kê thêm ghế nhỏ dưới chân khi ngồi bồn cầu để tạo tư thế thuận lợi cho đại tiện.
• Thay đổi tư thế nằm nghiêng để giảm áp lực của tử cung lên các tĩnh mạch vùng chậu và tĩnh mạch chủ dưới. Bạn có thể sử dụng gối đỡ chuyên dùng cho mẹ bầu để giảm áp lực trực tiếp lên trực tràng.

Những điều cần chú ý khi bị trĩ trong tháng cuối mang thai

Nếu bạn muốn sử dụng bất kỳ loại thuốc nào để điều trị triệu chứng trĩ hay giải quyết các vấn đề gây ra trĩ thì cần hỏi ý kiến bác sĩ để đảm bảo an toàn trong suốt thai kỳ. Bạn có thể được chỉ định dùng một số loại thuốc như:

• Thuốc nhuận tràng và làm mềm phân giúp giảm bớt tình trạng táo bón, hạn chế phải rặn mạnh khi đại tiện.
• Thuốc giảm đau như paracetamol để giảm nhẹ các cơn đau đớn, khó chịu.
• Thuốc bôi hoặc viên đặt chứa các thành phần gây tê, giảm đau, kháng viêm có công dụng xoa dịu các triệu chứng tạm thời.
• Gel bôi trĩ không kê đơn như Rectovenal Acute với thành phần hoạt chất an toàn cho phụ nữ mang thai và cho con bú.

Nếu bạn bị trĩ khi mang thai tháng cuối thì cần chuẩn bị tâm lý rằng lúc chuyển dạ, rặn đẻ có thể khiến búi trĩ bị kích thích trở nên trầm trọng hơn sau khi sinh. Tuy nhiên, đa số trường hợp bệnh trĩ sẽ tự cải thiện hoặc biến mất trong vài tuần sau khi sinh vì áp lực từ tử cung cùng sự thay đổi nội tiết tố đã không còn.

Lưu ý, nếu các mẹ có triệu chứng chảy máu nhiều, không giảm đau sau khi chăm sóc tại nhà hoặc búi trĩ bị tắc nghẽn do huyết khối thì cần đến gặp bác sĩ ngay lập tức. Bệnh trĩ khi mang thai thường được ưu tiên điều trị bằng các phương pháp bảo tồn. Trường hợp cần phẫu thuật sẽ được trì hoãn đến sau khi sinh và kết thúc giai đoạn cho con bú, rất hiếm khi thủ thuật loại bỏ búi trĩ được thực hiện trong thai kỳ.

Mặc dù tình trạng bị trĩ khi mang thai tháng cuối rất dễ xảy ra nhưng các mẹ đừng quá lo lắng. Hãy luôn chú ý đến chế độ ăn uống, sinh hoạt điều độ, hạn chế những việc làm tăng áp lực lên vùng chậu và có thể sử dụng gel bôi trĩ như Rectovenal Acute để giảm nhẹ triệu chứng.

Nguồn tham khảo

1. Haemorrhoids in Pregnancy and Breastfeeding https://www.seslhd.health.nsw.gov.au/sites/default/files/groups/Royal_Hospital_for_Women/Mothersafe/documents/haemorrhoidspb20.pdf Ngày truy cập 24/7/2026
2. Hemorrhoids During Pregnancy https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/23498-pregnancy-hemorrhoids Ngày truy cập 24/7/2026
3. Hemorrhoids during pregnancy: What’s the best treatment? https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/pregnancy-week-by-week/expert-answers/hemorrhoids-during-pregnancy/faq-20058149 Ngày truy cập 24/7/2026
4. Perianal Diseases in Pregnancy and After Childbirth: Frequency, Risk Factors, Impact on Women’s Quality of Life and Treatment Methods https://www.frontiersin.org/journals/surgery/articles/10.3389/fsurg.2022.788823/full Ngày truy cập 24/7/2026
5. Hemorrhoids in pregnancy https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2278306/ Ngày truy cập 24/7/2026