Hiện tượng người gầy nhưng có mỡ bụng là một mối nguy hiểm sức khỏe thầm lặng, tiềm ẩn rủi ro sức khỏe tương đương với bệnh béo phì mà nhiều người không hề hay biết.

Bạn có rơi vào trường hợp dáng người trông mảnh khảnh, chân tay khẳng khiu nhưng phần bụng vẫn to và nhiều mỡ không? Tình trạng người gầy nhưng có mỡ bụng còn được gọi là skinny fat, mô tả những người dù có chỉ số khối cơ thể (BMI) ở mức bình thường hoặc thấp nhưng lại có tỷ lệ mỡ cơ thể cao và khối lượng cơ bắp thấp.

Tại sao người gầy nhưng có mỡ bụng?

Skinny fat, hiện tượng người gầy bụng to hay có nhiều mỡ bụng trong y khoa được gọi là “béo phì chuyển hóa ở người có trọng lượng bình thường” (MONW). Những người này sẽ có các đặc điểm như sau:

• Chỉ số khối cơ thể (BMI) bình thường, nằm trong khoảng 18,5 – 24,9 kg/m².
• Tỷ lệ mỡ cao, cơ thấp. Cơ thể thiếu độ săn chắc do ít cơ bắp nhưng lại tích tụ nhiều mỡ, đặc biệt là mỡ quanh vùng bụng (mỡ nội tạng).
• Vẻ bề ngoài gây đánh lừa khi vẫn trông gầy, mảnh mai khi mặc quần áo nhưng thực chất tỷ lệ mỡ lại vượt quá mức cho phép theo độ tuổi và giới tính.

Tuy trông tay chân hay nhìn tổng thể có vẻ gầy nhưng những người thuộc dạng “skinny fat” có nguy cơ mắc phải các vấn đề sức khỏe tương tự như người bị béo phì rõ ràng. Các nguy cơ bệnh tật liên quan đến lượng mỡ nội tạng tích tụ nhiều quanh bụng. 

Nguyên nhân khiến cho người gầy nhưng có nhiều mỡ bụng tích tụ có thể đến từ nhiều khía cạnh như thói quen ăn uống, lối sống, ảnh hưởng của nội tiết tố, yếu tố di truyền… Căn nguyên cốt lõi vẫn nằm ở việc mất cân bằng cấu trúc cơ – mỡ trong cơ thể, dẫn đến việc bạn không thể giữ được trao đổi chất hiệu quả. Khi cơ bắp giảm đi, cơ thể cũng đốt cháy ít năng lượng hơn và kết quả là mỡ bụng tích tụ nhiều hơn.

Những tác nhân ảnh hưởng đến cấu trúc cơ thể

Cấu trúc cơ thể, bao gồm tỷ lệ giữa mô mỡ, cơ bắp và xương, không chỉ thể hiện qua cân nặng tổng thể mà còn chịu ảnh hưởng từ các yếu tố sinh học, di truyền và lối sống. Các tác nhân chính ảnh hưởng đến cấu trúc cơ thể khiến cho người gầy nhưng có mỡ bụng bao gồm:

1. Chế độ ăn uống và dinh dưỡng ảnh hưởng đến chuyển hóa

Chế độ ăn nhiều đường và carbohydrate tinh chế khiến cho nồng độ insulin tăng cao để chuyển hóa đường thành glycogen dự trữ. Khi các kho dự trữ đầy, lượng calo dư thừa sẽ được chuyển hóa thành mỡ, chủ yếu tích tụ xung quanh vùng bụng. Việc insulin tăng cao mạn tính do chế độ ăn uống kém lành mạnh cũng gây đề kháng insulin. Điều này càng thúc đẩy mỡ tích tụ ở bụng và tạo thành một vòng xoáy bệnh lý chuyển hóa.

Thành phần dinh dưỡng trong chế độ ăn mất cân bằng khi ăn nhiều chất béo bão hòa và ít chất xơ cũng liên quan đến kiểu hình béo phì chuyển hóa ở người có trọng lượng bình thường. Chế độ ăn ít protein cũng làm giảm khả năng xây dựng và duy trì cơ, khiến tỷ lệ cơ bắp giảm đi.

2. Hoạt động thể chất và lối sống kém lành mạnh khiến người gầy nhưng vẫn có mỡ bụng

Lối sống ít vận động thể chất khiến cơ bắp tiêu giảm, mất cơ và tạo điều kiện cho mô mỡ tích lũy dần. Những người làm công việc văn phòng, ngồi lâu một chỗ là nhóm đối tượng có nguy cơ cao bị tăng tích mỡ bụng và giảm cơ.

Thiếu ngủ (ngủ ít hơn 7 tiếng mỗi đêm) cũng liên quan trực tiếp đến việc gia tăng tỷ lệ mỡ trong cơ thể cùng các bất thường về chuyển hóa.

3. Tác động của nội tiết tố đến sự phân bố mỡ trong cơ thể

Căng thẳng (stress) kéo dài làm tăng tiết hormone cortisol trong cơ thể. Loại hormone này ảnh hưởng đến sự phân bố mỡ, thúc đẩy hình thành mỡ dự trữ quanh nội tạng nằm sâu trong khoang bụng thay vì tạo thành mỡ dưới da. Do đó, nhiều người vẫn gầy nhưng lại có mỡ bụng.

Ở phụ nữ, sự thay đổi nồng độ nội tiết tố như estrogen ở thời kỳ mãn kinh cũng ảnh hưởng đến sự phân bố mỡ. Cấu trúc cơ thể bị thay đổi theo hướng giảm cơ và tăng tích trữ mỡ quanh vùng bụng.

4. Yếu tố di truyền, chủng tộc liên quan đến cấu trúc cơ thể

Nghiên cứu nhận thấy người Nam Á (gồm các nước nhiệt đới) có cấu trúc cơ thể đặc thù với tỷ lệ mỡ cao, nhiều mỡ nội tạng hơn và ít cơ bắp hơn so với người phương Tây dù có cùng chỉ số BMI.

Một số người có cơ địa di truyền với xu hướng dễ tích lũy mỡ nhiều hơn và có khối lượng cơ bắp thấp hơn mức trung bình.

5. Tuổi tác và ảnh hưởng đầu đời cũng dễ gây hiện tượng người gầy nhưng có mỡ bụng

Quá trình lão hóa tự nhiên cũng làm gia tăng mô mỡ và mất cơ xương do sự thay đổi từ hệ thống nội tiết.

Những người từng là trẻ sinh nhẹ cân (<2,5 kg khi chào đời) thường phát triển cấu trúc cơ thể với khối lượng cơ thấp và dễ tích mỡ bụng hơn khi trưởng thành. Sự bất thường này là “lập trình” dinh dưỡng hình thành từ trong bào thai.

Người gầy nhưng có mỡ bụng hay bụng to làm tăng nhiều nguy cơ sức khỏe

Việc tích tụ quá nhiều mỡ dư thừa, đặc biệt là mỡ nội tạng, ảnh hưởng xấu đến các thành phần mỡ máu, huyết áp, tăng cường quá trình viêm và huyết khối cũng như tăng stress oxy hóa. Từ đó, người gầy nhưng có mỡ bụng sẽ đối diện với nhiều nguy cơ sức khỏe như là:

• Rối loạn chuyển hóa và đái tháo đường type 2
• Gan nhiễm mỡ không do rượu bia
• Rối loạn mỡ máu
• Tăng huyết áp
• Xơ vữa động mạch và nguy cơ đột quỵ
• Nguy cơ ung thư vú, tử cung, thận, nhất là ở phụ nữ
• Suy giảm nhậc thức
• Viêm hệ thống mạn tính
• Hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn

Ở người cao tuổi (trên 65 tuổi), tình trạng béo phì chuyển hóa này còn làm tăng nguy cơ tử vong vì bất kỳ nguyên do nào và khiến tỷ lệ tử vong do bệnh tim mạch cao hơn đáng kể so với người có trọng lượng và chuyển hóa bình thường.

Sự nguy hiểm của hiện tượng skinny fat, người gầy nhưng có mỡ bụng, nằm ở chỗ các nguy cơ ẩn mình dưới vẻ bề ngoài trông vẫn mảnh khảnh và chỉ số BMI nằm trong mức bình thường. Chính điều này khiến nhiều người chủ quan mà không kiểm tra sức khỏe định kỳ, bỏ qua các xét nghiệm sàng lọc bệnh lý chuyển hóa. Sự phát hiện thường muộn màng khi nhận thấy xuất hiện các triệu chứng bệnh, thậm chí là biến chứng do rối loạn chuyển hóa.

Làm sao để khắc phục hiện tượng skinny fat – người gầy nhưng có mỡ bụng?

Để đảm bảo một cơ thể khỏe mạnh, bạn cần nhận thức rằng hiện tượng người gầy nhưng có mỡ bụng là một nguy cơ sức khỏe thầm lặng, gây ảnh hưởng không kém gì người bị béo phì. Trước hết, bạn cần thay đổi tư duy về việc nhận định vóc dáng cơ thể vì mỗi chỉ số BMI là chưa đủ để thể hiện cấu trúc cơ thể. Mục tiêu cốt lõi để có một cơ thể khỏe mạnh không đơn thuần là giảm số cân nặng mà cần duy trì cấu trúc cơ thể khỏe mạnh, giảm tỷ lệ mỡ, nhất là mỡ nội tạng và tăng khối lượng cơ bắp.

Những biện pháp giúp khắc phục hiện tượng người gầy nhưng có mỡ bụng chủ yếu tác động đến các tác nhân ảnh hưởng đến cấu trúc cơ thể mà có thể thay đổi được, gồm:

• Cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết, kích thích sự hoạt động bình thường của quá trình trao đổi chất. Hãy ưu tiên ăn đủ các thực phẩm chứa carbohydrate chuyển hóa chậm và chất béo lành mạnh, đồng thời đảm bảo cung cấp đủ protein – khoảng 1,6 g protein cho mỗi kg trọng lượng cơ thể. Tránh các nguồn carbohydrate đơn giản, thực phẩm chế biến sẵn, nước ngọt. Chú ý, bạn không nên thực hiện các chế độ ăn kiêng cực đoan, nhịn ăn quá mức hoặc cắt lượng calo nạp vào đột ngột vì sẽ gây mất cơ và rối loạn nội tiết.
• Thực hiện chế độ vận động, tập luyện có kế hoạch. Những người nhìn gầy nhưng có mỡ bụng cần tập các bài tập kháng lực ít nhất 2 lần/tuần để xây dựng khối lượng cơ bắp, đốt cháy mô mỡ và tăng cường trao đổi chất. Hình thức tập luyện cường độ cao (HIIT) ngắt quãng cũng có hiệu quả giảm mỡ nội tạng và mỡ dưới da tốt hơn so với các bài tập aerobic cường độ trung bình. Hãy cố gắng duy trì việc vận động thể chất thường xuyên với các bài tập vừa sức, từ 150 – 300 phút mỗi tuần.
• Quản lý lối sống và giữ cân bằng nội tiết tố để giảm thiểu các tác nhân gây ảnh hưởng đến cấu trúc cơ thể. Hormone căng thẳng cortisol là nguyên nhân trực tiếp thúc đẩy mỡ tích tụ ở vùng bụng. Do đó, bạn cần có các hoạt động thư giãn, giảm bớt áp lực trong công việc và cuộc sống. Bên cạnh đó, bạn đừng quên chú ý đến giấc ngủ vì thiếu ngủ cũng khiến nồng độ cortisol tăng cao và gây rối loạn chuyển hóa mỡ.

Một sản phẩm hỗ trợ mà những người gầy nhưng có mỡ bụng nên sử dụng để tăng cường chuyển hóa lành mạnh, điều chỉnh nhịp sinh học tự nhiên là Dược trà Saturex. Với thành phần kết hợp từ lá trà đen và thảo dược Satureja khuzestanica nổi danh ở Iran, Dược trà Saturex giúp giảm tích tụ mỡ trong cơ thể thông qua:

• Trung hòa gốc tự do nhờ khả năng chống oxy hóa cao của hợp chất polyphenol của trà đen và carvacrol trong thảo dược S. khuzestanica, tăng hoạt động của men phân giải mỡ lipase giúp phân giải phospholipid và cholesterol trong máu.
• Tăng cường hoạt động của enzyme gan và mật, loại bỏ cholesterol, lipid tự do, giảm tích trữ mỡ tại gan.
• Ngăn ngừa oxy hóa lipid, giảm tích lũy mỡ trên thành mạch máu, từ đó giảm nguy cơ xơ vữa mạch máu.

Với thói quen uống 1 – 2 gói Dược trà Saturex mỗi ngày trước bữa ăn 30 phút, bạn sẽ nhẹ nhàng hỗ trợ cơ thể tăng chuyển hóa, giảm tích tụ mỡ và cholesterol xấu. Kết hợp với lối sống khoa học, ăn ngủ điều độ thì hiện tượng người gầy nhưng có mỡ bụng sẽ không còn nữa.

Nguồn tham khảo

1. Metabolic Obesity in People with Normal Body Weight (MONW)—Review of Diagnostic Criteria https://www.mdpi.com/1660-4601/19/2/624 Ngày truy cập 14/7/2026
2. What Does ‘Skinny Fat’ Mean? https://health.clevelandclinic.org/skinny-fat Ngày truy cập 14/7/2026
3. Thin Fat Obesity: The Tropical Phenotype of Obesity https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK568563/ Ngày truy cập 14/7/2026
4. Study: Stress may cause excess abdominal fat in otherwise slender women https://news.yale.edu/2000/09/22/stress-may-cause-excess-abdominal-fat-otherwise-slender-women-study-conducted-yale-shows Ngày truy cập 14/7/2026
5. The Skinny on Visceral Fat: Why Are Skinny People Dying from “Obese” Diseases, and What Can We Do About It? https://medfitnetwork.org/public/all-mfn/skinny-visceral-fat-skinny-people-dying-obese-diseases-can/ Ngày truy cập 14/7/2026
6. Metabolic Obesity in Normal-BMI Adults: An Under-Recognized Risk Phenotype in Urban India https://impactfactor.org/PDF/IJDDT/16/IJDDT,Vol16,Issue3s,Article101.pdf Ngày truy cập 14/7/2026
7. What Does ‘Skinny Fat’ Mean? https://www.healthline.com/health/fitness/skinny-fat Ngày truy cập 14/7/2026